تاریخ خبر:۱۴۰۵ شنبه ۱۴ شهريور
خطبه اول نماز جمعه : مورخ : ١۴٠۵/٠۶/١٣
امام جمعه کاشان : سدّ تقوا با کمک نکردن متمکّنین و بخل ورزیدن انان در جامعه شکسته می شود
امام جمعه کاشان: امیرالمومنین علی ع می فرمایند «إنَّ حَوائِجَ النّاسِ اِلَيكُم مِن نِعَمِ اللّه » بدانید، حوائج مردم بسوی شما از نعمت های خداوند است، اگر وضع شما خوب است و مردم حاجت خود را « به درب منزل، کارخانه و یا محل کار » برای شما می اورند، این را بعنوان یک نعمت نگاه کن.
خطبه اول نماز جمعه : مورخ : ١۴٠۵/٠۶/١٣
امام جمعه کاشان : سدّ تقوا با کمک نکردن متمکّنین و بخل ورزیدن انان در جامعه شکسته می شود
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ
اَلْحَمْدُ وَ الثَّناءُ لِلِّهِ رَبِّ العالَمین وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا اَبی القاسِم المُصطَفی مُحَمَّد ص وَ عَلي اَهلِ بَيتِه الطَيّبين الطّاهِرين سِیَّما بَقیّةِ اللّهِ فی الاَرَضین وَ لَعْنَةُ اللّهِ عَلَي أعْدآئِهِمْ أجْمَعينَ إلَي يَوْمِ الدّين
در دویست و بیستمین خطبه در کاشان روز بیست و دوم ربیع الاول، و سیزدهم شهریور ماه، خود و شما برادران و خواهران را به رعایت تقوای الهی، سفارش می کنم « اُوصیکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه ». در ادامه توصیه به تقوا در خطبه اول و بیان حکمت های نهج البلاغه، به حکمت صد و بیست و شش نهج البلاغه از مصادیق تقوا رسیدیم. این حکمت چند بخش دارد که بخش اول ان مربوط به بُخل و بخیل بودن است، حضرت امیرالمومنین علی ع می فرمایند « عَجِبْتُ لِلْبَخِيلِ يَسْتَعْجِلُ الْفَقْرَ الَّذِي مِنْهُ هَرَبَ وَ يَفُوتُهُ الْغِنَى الَّذِي إِيَّاهُ طَلَبَ، فَيَعِيشُ فِي الدُّنْيَا عَيْشَ الْفُقَرَاءِ وَ يُحَاسَبُ فِي الْآخِرَةِ حِسَابَ الْأَغْنِيَاءِ » من تعجب می کنم از کسی که تمکّن دارد اما بُخل می ورزد. عجله می کند که فقر برای او زودتر بیاید، همان فقری که از ان فرار می کند « با بُخلی که دارد زودتر فقیر می شود » . غنی و توانگری از دست او می رود، در حالی که او دنبال غنی شدن بود. در دنیا مانند انسان های فقیر زندگی می کند، در حالی که پولدار است، اما در روز قیامت در صف انسان های پولدار به حساب او یکی یکی رسیدگی می شود که از کجا بدست اورده ای و چگونه هزینه کردی. شرح مختصری از این عبارت را از ابن ابی الحدید جلد هیجده صفحه ٣١۵ بیان می کنم. ابن ابی الحدید می گوید، حکیمی شخص متمکّنی را دید که نان و نمک می خورد. حکیم از او سوال کرد با این همه تمکّن چرا این کار را انجام می دهی؟ او گفت می ترسم فقیر شوم. حکیم به او گفت، خودت با دست خودت، زودتر فقر را اورده ای. به محضر امیرالمومنین ع می رویم. برادران و خواهران، بُخل چه ضرری دارد؟ بُخل هم ضرر اجتماعی و هم ضرر فردی دارد.
ضرراجتماعی بُخل: در حکمت ٣٧٢ امده است. نهج البلاغه حقیقتاً، از گنج های بی پایان است. امیرالمومنین علی ع در این حکمت می فرمایند «إنَّ حَوائِجَ النّاسِ اِلَيكُم مِن نِعَمِ اللّه » بدانید، حوائج مردم بسوی شما از نعمت های خداوند است، اگر وضع شما خوب است و مردم حاجت خود را « به درب منزل، کارخانه و یا محل کار » برای شما می اورند، این را بعنوان یک نعمت نگاه کن. اگر پاسخ مثبت دادی، نعمتت زیاد می شود و اگر پاسخ مثبت ندادی:
١ _ تدریجاً انسان فقیر و سرمایه اش کم و کم می شود.
٢ _ ضمناً وقتی شما کمک نکردی و بُخل ورزیدی ، خدایی ناکرده، ان انسان فقیر دچار تلاطم هایی می شود که یکی از انها، فروختن آخرتش به دنیا می شود، سدّ تقوا شکسته می شود « وَ إِذَا بَخِلَ الْغَنِيُّ بِمَعْرُوفِهِ بَاعَ الْفَقِيرُ آخِرَتَهُ بِدُنْيَاهُ » هرگاه، توانگر از بخشيدن مال خود بخل ورزد، فقير، آخرتش را به دنيا خواهد فروخت. ایت الله مکارم در شرحشان می فرماید، یعنی انواع گناهان مانند، سرقت، غارت، خیانت در امانت، کینه و عداوت زیاد می شود. انسان پولدار مانند درخت پُر ثمری است که هر کس به این درخت که میوه اش آویزان است، نگاه می کند، حتی پرندگان، خداوند از ان درخت سهمی برای انها قرار داده است. تاکید می کنم، امیرالمومنین علی ع می فرماید، وقتی خداوند تمکّنی به شما داد دست دیگران را بگیرید، اگر نگرفتید، ابتدا، خودتان از نظر مالی فقیر می شوید، ضمناً ضررهای بزرگ اجتماعی دارد. اگر انسان متمکّن به نیازمندان کمک نکند سدّ تقوا را می شکند. مصداقی که الان می شود بیان نمود، جشن عاطفه ها می باشد. ١۵٠٠، دانش اموز تحت پوشش در ابتدا سال، نیاز کیف و لوازم التحریر نیاز دارند، طرح مشارکتی هم وجود دارد که برابر هر کمک شما، کمیته امداد تهران، دو برابرکمک شما به کمیته امداد کاشان می دهد. به اندازه توان خودتان کمک کنید. تا انشاء الله دانش اموزان تحت پوشش با خوشحالی به مدرسه بروند
این توصیه به تقوا در خطبه اول بود.
حجت الاسلام حسینی افزود : بحث اصلی و محوری و مستمر ما در خطبه ها ، قران است ، به ایه صد و هشتاد و چهار سوره بقره رسیدیم، « أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ ۚ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۚ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ ۖ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ ۚ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُون » بخش اول ایه را هفته قبل عرض کردیم.« أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ ۚ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ » خدا روزه را واجب کرده است، اما اگر کسی مریض شود یا مسافر بود. اهل سنت می گویند مخیّر است روزه بگیرد یا نگیرد. اما ما با مبانی شیعه گفتیم. که اصلاً مشروع نیست. برای مریض و مسافر روزه مشروع نیست، و اگر روزه بگیرد، روزه او قبول نیست و باطل است، و باید قضا نماید. ادامه بحث مهم است، بیشتر دقت کنید. « وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ ۚ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُون » کسانی که روزه برای انان طاقت فرسا می باشد، بجای روزه، باید به نیازمندان طعام بدهند« ٧۵٠ گرم غذا ». اگر کسی با رغبت، بهتر را انتخاب کرد، این برای او بهتر است، اگر روزه بگیرید، برای شما بهتر است
نکات ایه :
نکته اول : معنای « عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ » چیست؟ کسانی که بجای روزه گرفتن می توانند فدیه « ٧۵٠ گرم غذا » بدهند، چه کسانی هستند؟ علامه در المیزان جلد دوم صفحه یازده می فرماید، « اِطاقه » یعنی کسی که تمام طاقتش را برای انجام یک کار « روزه گرفتن یا هر کار دیگری » مصرف می کند و ان کار را می تواند با مشقت انجام دهد. به تعبیر ایت الله جوادی املی، جلد نه صفحه ٢٨۶، روزه داران دو دسته هستند:
١ _ عده ای را مُوسع می گویند، یعنی غالب روزه داران، هشتاد، نود درصد از کسانی که مکلف هستند، وسعت دارند. خیلی راحت روزه می گیرند.
٢ _عده ای را مُطیق می گویند. درصدی هستندکه روزه به اندازه طاقت انها می باشد، نه بیش از طاقت. می توانند با سختی و مشقت و توانی که دارند روزه را بگیرند. به تعبیر مرحوم شُبَّر، کسانی که روزه گرفتن، دقیقاً به اندازه طاقت انها می باشد. به مشقت می افتد اما می تواند روزه را بگیرد. این با مریض فرق دارد. هفته قبل گفتیم، مریض اصلاً نباید روزه بگیرد.اما این شخص سالمند است اما سالمندی است که می تواند با مشقت روزه بگیرد به این مُطیق می گویند.
نکته دوم : حکم اسلام برای روزه این فرد سالمند « مُطیق » چیست؟ اسلام می فرماید، حکم شرعی این است که این شخص، مخیّر است و اختیار دارد، به تعبیر دیگر، واجب تخییری است که روزه را با مشقت بگیرد یا روزه را افطار کند و بجای ان « ٧۵٠ » گرم طعام به فقیر بدهد. « فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ ». پس « عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ » کسی که مشقت او به این حدی است که می تواند روزه بگیرد اما با روزه به سختی می افتد، به این شخص، « مُطیق » می گوئیم، پیرمرد و پیرزن، یا کسی که بیماری تشنگی دارد مصداق این است. واجب تخییری است بین دو فرد، یا روزه بگیرد با مشقت یا روزه نگیرد، و بجای ان برای هر روز « ٧۵٠ » طعام به فقیر بدهد.
نکته سوم : « فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ » اگر کسی با رغبت خیر و بهترین را انتخاب کرد، این برای او بهتر است. معنی این چیست؟
١ _ یک تفسیر مرحوم شُبَّر است که می فرماید، قرار شد ٧۵٠ گرم طعام به فقیر بدهد، اما اگر خودش، با انتخاب خودش، می خواست یک کیلو طعام بدهد، می خواست دو برابر بدهد، این برای او بهتر است. این تفسیر مرحوم شُبَّر است. با رغبت مقدار فدیه را زیادتر بدهد، قران می فرماید، این برای او بهتر است.
٢ _ ایت الله جوادی املی می فرماید، مگر ما نگفتیم، واجب تخییری است، دو فرد دارد، کسی که به این حدِّ طاقت می رسد، یک فردش این است که، روزه اش را با همان مشقت بگیرد. فرد دومِ واجب تخییری این است، روزه خود را بخورد و فدیه بدهد. ایا این دو فرد با هم مساوی هستند؟ نه. افضل این دو فردِ واجب، این است که روزه را با مشقت بگیرد. پس تفسیر ایت الله جوادی املی این شد، کسی که با رغبت و میل خودش، بین روزه با مشقت و یا خوردن روزه و دادن فدیه، خیر و بهترین را انتخاب کند، « فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ » این برای او بهتر است.
نکته چهارم : « وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ » ای همه برادران و خواهران مسلمان، اگر روزه بگیرید، برای شما خیر است. علامه طباطبایی این گونه معنا می کنند، و می فرمایند اصلِ روزه داری برای انسان خیر است،که من در خطبه های قبل، یازده، ثمره روزه گرفتن را برای شما بیان کردم. در اینجا می فرماید، انسان می تواند این روزه و تکلیف الهی را با سختی و کراهت، انجام دهد و یا با اشتیاق انجام دهد. اگر روزه ای که بر ما و امت های اسلامی واجب شده، انسان با میل و رغبت، روزه داری را انجام دهد، اصلِ روزه خیر بوده است و اگر انسان با میل و رغبت ان را انجام دهد، خیر در خیر و نورٌ علی نور می شود. دو نور به انسان داده می شود
خدایا : همه ما را اشنا به احکام دین و عامل به انها مقدر بفرما
خدایا : ان توصیه به تقوا را، که متمکّنین، هم در منزل هزینه کنند و هم برای اهل محله و شهر خودشان، تا انشاء الله هم برکت مال انها زیاد شود و هم اسیب های اجتماعی کمتر شود، به همه متمکّنین، عمل به این حکمت را عطا بفرما
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ